Herman Brouwers – biografie van een moderne meester
Gepost door jorrit in Fictie op 23 April 2006Het eerste dat de taxateurs zagen toen ze de deuren van Herman Brouwers’ huis aan de Veerkade openmaakten, was een kolossale fontein, compleet met Poseidon en zeemeerminnen, die onmiddellijk bij binnenkomst water begon te spuiten. Daarachter stond een reusachtige replica van de Venus van Milo, die een langgerekte schaduw wierp over de marmeren vloer van de immense hal. Uit nader onderzoek bleek dat deze Venus een echte Brouwers betrof. Begonnen vanuit een frame van ijzerdraad had Brouwers met papier mâché laag na laag een kopie vervaardigd, die zo gedetailleerd was uitgevoerd, dat sommige kenners beweerden dat de echte Venus van Milo er maar kitscherig bij afstak.
Maar dat was slechts het topje van de ijsberg. Toen de taxateurs de kelder van het huis betraden, bleven ze verbijsterd staan. De kelder, die uit meerdere verdiepingen bestond, bleek een opslagplaats te zijn van werken die niet alleen van de meester zelf waren, maar ook van achttiende- en negentiende-eeuwse collega’s, keurig op alfabetische volgorde gerangschikt en in een kunstmatig droog gehouden omgeving geconserveerd.
Maandenlang zijn de taxateurs bezig geweest om het huis aan de Veerkade te ontruimen en de kunstwerken te taxeren voor de veiling. Elke nieuwe vondst werd uitgebreid in de media besproken waarbij telkenmale Brouwers’ oog voor detail veelvuldig werd geprezen. Zelfs de critici, waarmee Brouwers bij leven regelmatig ruziede, spraken over ‘een bijzondere collectie’ en noemden zijn dood ‘een groot verlies voor de Nederlandse kunst’.
De veiling, die eveneens weken duurde en waarbij prominenten als de koningin en de president van Frankrijk aanwezig waren, haalde een recordbedrag van 100 miljoen op en maakte de familie Brouwers in één klap schatrijk. Waarschijnlijk had zelfs Brouwers een dergelijke opbrengst niet kunnen voorspellen, die wel eens tijdens een interview met Paul Witteman, over zijn huis aan de Veerkade had gezegd: “Voor mijn part gaat na mijn dood de fik erin.”
Maar Brouwers liet ook een grote schuld achter. Door zijn turbulente leven van drank en drugs had Brouwers veel van zijn projecten verwaarloosd en de financiering opgemaakt aan luxe reizen en wilde orgieën. Zelf zei Brouwers eens in een cryptische, maar veelzeggende bewoording hierover: “Als ik het leven zie, dan grijp ik het bij de kladden. Ik omarm het, ik omhels het, maar ik geef het ook tijd om te groeien. En als het leven begint te puberen en mij niet meer kan luchten of zien, dan laat ik het leven los. Dan mag het vrij zijn.”
Toch heeft Brouwers nooit losgelaten. Tot op het laatst stond hij vol in het leven. Terwijl zijn lichaam de strijd tegen AIDS verloor en zijn XTC-gebruik een tandenloze grijns had achtergelaten, bleef hij een graag geziene gast bij televisieshows. Zijn levenslust bleef een inspiratie voor velen.
Desondanks kreeg Brouwers vooral in die tijd een hoop kritiek te verduren. Hij zou een marionet van de media zijn, zijn werk grotesk. Hij zou kopieën hebben gemaakt van werk van Botticelli en DaVinci en onder zijn eigen naam hebben verkocht. De rechtszaak die daarop tegen hem werd aangespannen wegens plagiaat is hem waarschijnlijk funest geworden. Op 21 juni 1994 beroofde Brouwers zich van zijn eigen leven met behulp van een dubbelloops jachtgeweer.
Niet lang daarvoor was Brouwers eens gevraagd hoe hij zijn eigen dood zag. Brouwers had daarop zijn hoofd geschud en gezegd: “Dood is maar dood. Het heeft mijn interesse niet.”
Dit maakte Brouwers groter dan het leven zelf; een leven dat overigens op 16 maart 1952 zo rond tien uur ‘s ochtends in het St. Antonius Ziekenhuis te Nieuwegein begon.
